Door: mr. Lois van Veldhoven
Stel je voor: je hebt een bedrijf op Curaçao. Op een ochtend ligt er een brief op je bureau. Een rechter in Duitsland heeft je veroordeeld om duizenden euro's te betalen aan iemand die je nooit hebt ontmoet. Je hebt die rechtszaak niet gevoerd, je bent er niet bij geweest en je hebt je verhaal nooit kunnen doen. Een paar weken later volgt de tweede verrassing: diezelfde persoon vraagt bij het Gerecht op Curaçao jouw faillissement aan. Klinkt als een slechte film? Voor online casino's op ons eiland is het werkelijkheid.
Curaçao is al decennia een van de bekendste thuishavens voor online casino's ter wereld. Dat levert werk en inkomsten op, maar ook rechtszaken. Spelers in vooral Duitsland en Oostenrijk die geld hebben verloren, proberen dat terug te halen, vaak met hulp van gespecialiseerde claimbureaus. Hun redenering: het casino had in hun land geen vergunning, dus de gokovereenkomst is ongeldig en het verloren geld moet terug.
Het gaat meestal zo. De speler begint in zijn eigen land een rechtszaak. Het casino komt daar vaak niet opdagen. Soms omdat de oproep nooit goed is aangekomen, soms bewust: in de spelregels die de speler heeft geaccepteerd staat immers dat geschillen door de rechter op Curaçao worden beslist. Komt de gedaagde niet, dan beslist de buitenlandse rechter zonder de andere kant te horen. Juristen noemen dat een verstekvonnis.
Een buitenlands vonnis geldt op Curaçao niet zomaar. Wie het hier wil laten uitvoeren, moet eerst naar de Curaçaose rechter. Die kijkt of de buitenlandse rechter wel bevoegd was, of het casino een eerlijke kans heeft gehad om zich te verdedigen en of het vonnis niet botst met onze eigen fundamentele regels. Dat heet de exequaturprocedure. Zie het als een keuring aan de grens: pas met de stempel van de Curaçaose rechter krijgt het buitenlandse vonnis hier kracht.
Die keuring kost echter tijd en geld. En dus wordt zij soms overgeslagen. Met het buitenlandse vonnis in de hand wordt niet om een stempel gevraagd, maar meteen het faillissement van het casino aangevraagd. Een slimme zet, want de faillissementsrechter toetst de zaak slechts summier. Lijkt er een schuld te zijn? Betaalt het bedrijf zijn rekeningen niet meer? Een grondig onderzoek naar wie er werkelijk gelijk heeft, hoort daar meestal niet bij.
Voor een casino is alleen al zo'n aanvraag een nachtmerrie. Bij een faillissement kan de kansspelvergunning verloren gaan, en die vergunning is vaak het waardevolste bezit van het bedrijf. Het gevolg laat zich raden: casino's betalen soms liever, ook als ze de claim betwisten en er nooit een echt debat over is gevoerd. Zo verandert het faillissement in een drukmiddel. Terwijl het daar helemaal niet voor bedoeld is: een faillissement is er om eerlijk te verdelen wat er over is als een bedrijf werkelijk niet meer kan betalen.
Wat zeggen de rechters ervan? In 2024 liet de Hoge Raad in de zaak van het Curaçaose casino Araxio een faillissement in stand dat was gebaseerd op Oostenrijkse en Duitse vonnissen. Sindsdien wordt die uitspraak graag aangehaald als bewijs dat de kortere weg mag. Maar de Hoge Raad heeft niet beantwoord wat er moet gebeuren als het casino zich in het buitenland nooit heeft kunnen verweren.
Dat de Curaçaose rechter niet alles slikt, bleek in onze praktijk inmiddels een aantal keer. In diverse dossiers kregen onze cliënten, online casino operators, te maken met een faillissementsprocedure. Spelers stuurden daarbij soms alleen een aanmaningsbrief, of er was gelijktijdig al een bodemprocedure lopende waarin het online casino bezig was met het voeren van inhoudelijk verweer. Onder dit soort omstandigheden bleek de Curaçaose rechter van oordeel te zijn dat de faillissementsaanvraag moet worden afgewezen. Dat is in mijn beleving maar goed ook. Een sommatiebrief alleen bewijst niet dat iemand geld tegoed heeft. En als er over een claim nog een rechtszaak loopt, moet eerst die rechter beslissen. Een faillissement is geen vervanging van een gewone rechtszaak.
Ook elders groeit dat besef. Het Gerechtshof in Amsterdam oordeelde deze zomer dat een faillissementsaanvraag niet als drukmiddel mag worden ingezet zolang over de claim zelf nog wordt geprocedeerd. En in juli bepaalde de Hoge Raad dat een gokovereenkomst met een aanbieder zonder Nederlandse vergunning naar Nederlands recht niet automatisch ongeldig is. Precies op die ongeldigheid zijn veel buitenlandse claims in de online gokindustrie wel gebouwd. Ze zijn dus minder vanzelfsprekend dan vaak wordt gedacht.
Betekent dit dat spelers geen punt hebben? Zeker niet. Een gewone speler staat tegenover een professioneel bedrijf aan de andere kant van de oceaan. Procederen op Curaçao, in een ander rechtssysteem en met eigen advocaatkosten, is voor hem een flinke drempel. Europese regels geven consumenten daarom het recht om in hun eigen land te procederen. Maar eerlijk is eerlijk: ook casino’s hebben een eigen verantwoordelijkheid. Een casino dat netjes is opgeroepen en er bewust voor kiest om in het buitenland geen verweer te voeren, kan achteraf niet klagen dat het niet is gehoord. In dat geval moet het systeem van verstek gewoon werken.
Maar een eerlijk proces geldt voor beide kanten. Iedereen heeft het recht om gehoord te worden voordat er zware gevolgen aan een claim worden verbonden. Dat beginsel van hoor en wederhoor is een van de pijlers van onze rechtsstaat. De nieuwe Landsverordening op de Kansspelen, sinds eind 2024 hier op Curaçao van kracht, wil geschillen tussen spelers en casino's juist zorgvuldig op Curaçao laten afhandelen. Over de kortere weg via het faillissement zegt de wet echter niets.
Daar ligt een taak voor de wetgever. Mijn voorstel is dan ook eenvoudig: een buitenlands verstekvonnis mag pas de basis zijn voor een faillissementsaanvraag tegen een Curaçaose vergunninghouder als de Curaçaose rechter het vonnis eerst heeft gekeurd. Om spelers niet onnodig op kosten te jagen, kan die keuring samen met de faillissementszaak worden behandeld. Blijkt daarbij dat het casino behoorlijk is opgeroepen en bewust is weggebleven, dan kan het vonnis snel worden erkend en staat niets de speler in de weg.
Zo houdt de speler een echte kans om zijn geld terug te krijgen, en houdt het casino het recht om eerst gehoord te worden waar zij dat nog niet is in het buitenland. Dat is geen bescherming van de gokindustrie, maar van iets wat voor ons allemaal geldt. Want of je nu een casino runt, een winkel of een bouwbedrijf: niemand hoort failliet te gaan op basis van een vonnis waar hij nooit bij is geweest.
Photo by Eyestetix Studio on Unsplash
